Xuất khẩu gạo của Việt Nam sang châu Phi tăng 68,3 % từ mức 411 triệu USD năm 2017 lên 692,6 triệu USD vào năm 2021. Trong số các mặt hàng xuất khẩu, gạo thường chiếm 15-20% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. Mặc dù xuất khẩu gạo của Việt Nam chủ yếu tập trung vào thị trường châu Á, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp nên chú trọng hơn đến châu Phi, nơi đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng lớn.

Một thị trường đầy triển vọng

Theo Cục Thị trường châu Á - châu Phi (Bộ Công Thương), châu Phi là một thị trường xuất khẩu gạo quan trọng của Việt Nam. Từ năm 2017 đến 2021, xuất khẩu gạo sang châu Phi tăng mạnh từ 411 triệu USD lên 692,6 triệu USD. Tuy nhiên năm 2022, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang châu Phi giảm 10,5% so với năm 2021, chỉ đạt 620 triệu USD chiếm 16% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng tích trữ lương thực toàn cầu tăng lên trong bối cảnh bất ổn kinh tế và chính trị đẩy giá gạo lên cao, khiến một số nước châu Phi giảm nhập khẩu. Đại dịch COVID-19 cũng gây ra gián đoạn lớn trong chuỗi cung ứng gạo toàn cầu.

Đến năm 2023, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang châu Phi phục hồi mạnh mẽ, đạt 1,3 triệu tấn với giá trị 788 triệu USD, tăng 6,3% về khối lượng và 27,7% về giá trị so với năm 2022. Mặc dù một số quốc gia châu Phi đã tăng cường sản xuất lúa gạo nội địa để đáp ứng nhu cầu. Dân số tăng nhanh cùng với lượng khách du lịch và lao động châu Á ngày càng cao khiến nhu cầu gạo tại châu Phi tiếp tục gia tăng. Các quốc gia như Bờ Biển Ngà, Ghana, Senegal và Cameroon là những nước nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Bờ Biển Ngà đặc biệt là thị trường trọng điểm. Gạo Việt Nam chủ yếu được xuất khẩu sang châu Phi thông qua các công ty thương mại quốc tế lớn như Louis Dreyfus, Olam, Phoenix và Wilmar.

Chuyển dịch từ gạo thường sang gạo thơm

Trước đây, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu gạo trắng với tỷ lệ gãy 15% và 25% sang châu Phi. Tuy nhiên, Việt Nam đang gặp cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan, những nước có nguồn gạo giá rẻ lớn hơn. Cùng với nhu cầu gạo giá rẻ, người tiêu dùng đô thị ở châu Phi ngày càng ưa chuộng gạo thơm nhờ thu nhập tăng và quá trình đô thị hóa. Tại Ghana, 80% lượng gạo nhập khẩu được tiêu thụ ở các thành phố, với gạo thơm được sử dụng phổ biến trong các nhà hàng. Gạo thơm Việt Nam ngày càng được các nhà nhập khẩu châu Phi ưu tiên nhờ chất lượng ổn định và giá cả cạnh tranh. Xuất khẩu gạo thơm sang châu Phi đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Các biện pháp thúc đẩy

Bộ Công Thương khuyến nghị cần hoàn thiện cơ chế xuất khẩu và quản lý thương mại gạo để phù hợp với biến động thị trường. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị gạo toàn cầu. Tăng cường hợp tác song phương thông qua các ủy ban liên chính phủ và ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) về thương mại gạo với các nước như Uganda, hoặc hỗ trợ doanh nghiệp trong các MOU hiện có với Ai Cập, Comoros, Madagascar, Guinea và Sierra Leone.

Ngoài ra, các chuyên gia nhấn mạnh việc cải thiện tính minh bạch trong thị trường gạo, hỗ trợ logistics và thanh toán, nâng cao công nghệ sau thu hoạch và đào tạo nhân lực, qua đó xây dựng niềm tin dài hạn với người tiêu dùng châu Phi và thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong thị trường quan trọng này.

https://vietnamnet.vn/en/vietnam-aims-to-increase-rice-market-share-in-africa-2344100.html