(Baomoi.com) - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn cho biết, 6 tháng nay, VFA đã không còn cơ hội phân quota hợp đồng tập trung nữa mà đấu giá với tư cách là doanh nghiệp.
Buổi họp báo thường kỳ quý II/2018 của Bộ NN&PTNT
Trả lời câu hỏi của PV về kiến nghị xóa bỏ tình trạng lạm quyền trong việc phân quota xuất khẩu gạo của Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), ông Trần Văn Công, Cục phó Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản cho biết: "Trong thời gian qua, VFA đã làm tốt nhiệm vụ điều tiết xuất nhập khẩu đối với mặt hàng lương thực".
Tuy có những bất cập nhưng mặt hàng gạo rất quan trọng vì ảnh hưởng đến an ninh lương thực nên chưa thể đánh giá rõ về vai trò của VFA.
Còn về giải pháp tăng cường thúc đẩy xuất khẩu gạo thời gian tới, ông Công cho biết, Bộ NN&PTNT sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương để tiến hành rà soát sửa đổi Nghị định 109/2010/NĐ-CP nhằm thay đổi phương thức, thúc đẩy mạnh mẽ hơn và khuyến khích doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gạo.
Trước đó, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách đã trình bày đánh giá về vai trò của Hiệp hội Lương thực Việt Nam VFA và cho rằng, Hiệp hội này đang cản trở sự phát triển của hội viên vì việc triển khai độc quyền hợp đồng tập trung (G2G).
Các quyết định phân bổ của VFA dựa trên cách tiếp cận từ phía quản lý (top-down), không dựa trên sự đồng thuận và tự nguyện của hội viên từ trước. Giá gạo theo hợp đồng tập trung trong nhiều trường hợp rất thấp, gây thua lỗ cho doanh nghiệp được phân giao chỉ tiêu và trực tiếp đẩy giá lúa thu mua cho nông dân giảm.
Vì vậy, đại diện Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách đề xuất Chính phủ cần chủ động thay thế các chính sách đã lỗi thời, cải cách triệt để thể chế ngành lúa gạo, đặc biệt là VFA và doanh nghiệp nhà nước, xây dựng hệ thống chính sách – thể chế mới dựa trên kỷ luật, công bằng và minh bạch. Đặc biệt, trong dự thảo sửa đổi Nghị định 109 mà Bộ Công thương đang soạn thảo cần bỏ đi vai trò của VFA để đưa Hiệp hội này trở về đúng nghĩa là một Hiệp hội ngành hàng.
VFA không còn cơ hội phân quota
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn khẳng định: "Đúng là phải sửa đổi Nghị định 109/2010/NĐ-CP, nhưng VFA bây giờ không còn cơ hội phân quota nữa rồi”.
Bởi lẽ, VFA chỉ có thể độc quyền phân bổ quota trong trường hợp xuất khẩu gạo theo các hợp đồng tập trung trên cơ sở hiệp định giữa Việt Nam với các nước nhập khẩu. Nhưng từ khoảng nửa năm nay, đã không còn hợp đồng tập trung nữa mà đấu giá với tư cách là doanh nghiệp chứ không phải Hiệp hội lương thực Việt Nam.
Hiện tại, Việt Nam chỉ còn hợp đồng tập trung với Cuba theo quan hệ đặc biệt nhưng cũng chỉ có một doanh nghiệp được Chính phủ giao thực hiện hợp đồng này. "Nên thực chất, VFA đã không còn vai trò phân quota", Thứ trưởng Hà Công Tuấn khẳng định.