Thu hoạch lúa mì trên cánh đồng ở tỉnh Sơn Đông, phía đông Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

Củng cố đều đặn nền tảng an ninh lương thực

Trung Quốc nâng đáng kể các dự báo về khả năng tự cung tự cấp ngũ cốc trong thập kỷ tới với cam kết xây dựng “hệ thống cung cấp lương thực đa dạng” - động thái có khả năng tác động đến nông dân trồng ngô và đậu tương ở Mỹ cũng như các nhà xuất khẩu lúa gạo ở Thái Lan và Việt Nam.

Báo cáo triển vọng nông nghiệp năm 2023-2032 của Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đề ra kế hoạch tăng trưởng ngũ cốc của Trung Quốc là 88,4% trong vòng một thập kỷ từ mức hiện tại là 82%. Ngũ cốc trong báo cáo chủ yếu đề cập đến gạo, lúa mì, ngô và đậu tương.

Trung Quốc cũng có kế hoạch giảm nhập khẩu ngũ cốc từ mức 146,9 triệu tấn năm ngoái  xuống 122 triệu tấn.

“Nền tảng của an ninh ngũ cốc sẽ được củng cố đều đặn" - báo cáo từ Bộ Nông nghiệp Trung Quốc nhận định, nhấn mạnh những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khai thác tiềm năng tăng trưởng qua tăng diện tích canh tác, thúc đẩy hạt giống, máy móc nông nghiệp và công nghệ năng suất cao hơn.

“Cấu trúc thương mại nông nghiệp sẽ thay đổi đáng kể, với nhập khẩu ngũ cốc dự kiến giảm 16% trong 10 năm tới" - báo cáo cho biết thêm.

Nền tảng của an ninh ngũ cốc của Trung Quốc sẽ được củng cố đều đặn. Ảnh: Xinhua

Mua số lượng lớn các sản phẩm nông nghiệp, chủ yếu là ngô và đậu nành, thường là công cụ được Bắc Kinh sử dụng để xoa dịu quan hệ song phương hoặc thúc đẩy yêu cầu của nước này trong các cuộc đàm phán.

Trung Quốc cam kết mua lượng lớn đậu nành và ngô của Mỹ theo thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 được ký đầu năm 2020 dẫn đến xuất khẩu nông sản của Mỹ tăng đáng kể trong 3 năm qua, dù thỏa thuận kéo dài 2 năm hết hạn vào năm 2022.

Trung Quốc trở thành thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Mỹ năm ngoái, với kim ngạch xuất khẩu đạt mức cao kỷ lục 36,4 tỉ USD, bao gồm giá trị lô hàng đậu tương cao kỷ lục là 16,4 tỉ USD, theo báo cáo do Dịch vụ Nông nghiệp Nước ngoài của Bộ Nông nghiệp Mỹ công bố đầu năm nay.

Nhiều dự định lớn

Weng Ming - nhà nghiên cứu tại Viện Phát triển Nông thôn thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc - cho biết: “Trung Quốc hiện không gặp quá nhiều khó khăn trong việc tự cung tự cấp ngũ cốc, nhưng sản xuất đậu tương của nước này là một thiếu sót rõ ràng hơn".

Sản xuất đậu tương nội địa ở Trung Quốc dự kiến tăng trưởng với tốc độ hàng năm là 7% trong 10 năm tới để nâng tỉ lệ tự cung cấp từ 18,5 lên 30%.

Báo cáo ước tính, nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc có thể giảm xuống 83,6 triệu tấn vào năm 2032, trong khi nhập khẩu ngô sẽ giảm xuống dưới 7 triệu tấn so với 20,6 triệu tấn của năm ngoái.

Nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc giảm 5,6% so với cùng kỳ năm trước xuống 91,1 triệu tấn trong năm 2022, với Brazil cung cấp 59,7% và Mỹ 32,4%, theo Bộ Thương mại Trung Quốc.

Lượng ngô Mỹ mà Trung Quốc mua đã giảm 1/4 xuống còn 14,9 triệu tấn vào năm ngoái, tương đương 72% tổng lượng mua của nước này.

“Dù chúng ta chứng kiến nhiều đột phá công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp của Trung Quốc gần đây, nhưng rào cản lớn nhất vẫn là ứng dụng thực tế trên đất nông nghiệp và các chính sách của Bắc Kinh cần được thực hiện một cách thiết thực ở nông thôn” - ông Weng nói.

Trung Quốc vẫn cần bảo vệ đất nông nghiệp khi giới chức địa phương có xu hướng bán nhiều đất hơn để phát triển công nghiệp và bất động sản, buộc các nhà hoạch định chính sách phải tăng sản lượng ngũ cốc thông qua các ứng dụng công nghệ, chuyên gia Weng nói thêm.

Giới chức đã cam kết đảm bảo Trung Quốc có tổng diện tích đất canh tác không dưới 120 triệu ha trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14 cho giai đoạn 2021-2025 và đảm bảo khả năng tự cung tự cấp lương thực khi địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực và tăng giá, trong khi căng thẳng với phương Tây có khả năng đe dọa nhập khẩu lương thực.

Báo cáo triển vọng nông nghiệp của Trung Quốc cho năm 2023-2032 cũng vạch ra kế hoạch tăng xuất khẩu gạo lên 24% trong 10 năm tới. Điều này có thể ảnh hưởng đến các nước như Thái Lan và Việt Nam.

Trung Quốc cũng có kế hoạch tăng tỉ lệ tự túc các loại cây lấy dầu - bao gồm đậu tương, đậu phộng, hạt cải dầu và mè - từ 32% trong năm nay lên 43,8% vào năm 2032.

Nước tiêu thụ trái cây lớn nhất thế giới cũng có kế hoạch tăng cường nghiên cứu các giống trái cây nhiệt đới bản địa bằng cách đưa thêm nhiều giống cây nhiệt đới Đông Nam Á vào sản xuất trong nước, báo cáo cho biết thêm.