Đặt mục tiêu cơ cấu lại giống lúa để nâng cao chất lượng và cải thiện giá trị lợi nhuận cho người nông dân, trong những năm qua, diện tích canh tác các giống lúa thơm đặc sản của tỉnh Sóc Trăng không ngừng được mở rộng, hiện đã chiếm trên 90% tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh, phần lớn là các giống thuộc dòng lúa thơm ST. Quá trình chuyển đổi này không chỉ góp phần nâng tầm giá trị cây lúa, hạt gạo của tỉnh mà còn xây dựng thành công nhiều chuỗi liên kết tiêu thụ với các công ty, doanh nghiệp, giúp bà con trồng lúa giải quyết tốt bài toán đầu ra vào mỗi mùa thu hoạch.

    Thị xã Ngã Năm là vùng trọng điểm sản xuất lúa gạo của tỉnh Sóc Trăng. Đây cũng là một trong bốn huyện, thị thuộc vùng trũng thấp của tỉnh, nơi tiếp giáp phân ranh mặn - ngọt, phù hợp phát triển lúa đặc sản, đạt năng suất và chất lượng, đặc biệt là nhóm giống lúa ST. Việc chuyển đổi cơ cấu giống sang các giống lúa đặc sản, lúa thơm được thị xã khuyến khích; nhiều diện tích lúa đặc sản, lúa thơm được nông dân chọn sản xuất dần thay thế các nhóm giống cao sản và lúa thường, góp phần tăng thêm thu nhập từ 2 - 3 triệu đồng/ha. Tính riêng vụ Đông Xuân 2023 - 2024, diện tích sản xuất lúa toàn thị xã đạt 18.500 ha, trong đó diện tích canh tác lúa đặc sản, lúa thơm, chất lượng cao chiếm trên 99%, riêng nhóm giống ST (chủ yếu là ST24, ST25) khoảng 5.735 ha, chiếm 31%. Song song với các hoạt động đồng hành cùng nông dân tham gia mô hình, thị xã còn tạo điều kiện thuận lợi, kêu gọi cho các tổ chức, cá nhân tìm đầu ra liên kết tiêu thụ cho sản phẩm, từ đó thu hút nhiều đơn vị tham gia liên kết tiêu thụ như: Doanh nghiệp Hồ Quang, Tập đoàn Lộc Trời, Tập đoàn Quế Lâm, Công ty ADC, Công ty Quốc tế Gia, Công ty Việt Mỹ, đại lý vật tư nông nghiệp và thương lái địa phương.

Nhiều diện tích lúa đặc sản, lúa thơm được nông dân chọn sản xuất dần thay thế các nhóm giống cao sản và lúa thường

   Đồng chí Lưu Tấn Hòa - Trạm trưởng Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thị xã Ngã Năm cho biết thêm: “Từ khi khuyến khích bà con chuyển đổi sang canh tác các giống lúa thơm ST, đặc biệt là ST25 thì tình hình liên kết, tiêu thụ của bà con diễn ra rất thuận lợi. Có những chỗ bà con chỉ mới gieo sạ hoặc mới đến giai đoạn đẻ nhánh làm đòng thôi mà đã có thương lái tìm đến để đặt cọc. Về phía Trạm cũng tư vấn, hướng dẫn bà con các biện pháp kỹ thuật trong các khâu canh tác, chọn mua giống tại những cơ sở có uy tín, nguồn gốc rõ ràng”.

    Duy trì sản xuất lúa với 2 giống chính là ST24, ST25, các thành viên thuộc Tổ hợp tác sản xuất lúa Đại Thành ở ấp Đại Thành, xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên đã thật sự “ăn chắc mặc bền” từ hiệu quả rõ rệt về giá trị lợi nhuận mang lại sau mỗi vụ sản xuất. Ngay trong vụ lúa Đông Xuân 2023 - 2024 vừa qua, lúa thu hoạch đã được Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang thu mua với mức giá cao hơn gần 2.000 đồng/kg so với các giống phẩm cấp thấp. Để quá trình sản xuất đạt hiệu quả tối ưu, bên cạnh các hoạt động hỗ trợ từ Dự án, Tổ hợp tác Đại Thành còn thực hiện cơ giới hóa đồng bộ từ khâu gieo sạ, bón phân, phun thuốc đến thu hoạch.

    Ông Hứa Thành Nghĩa, thành viên Tổ hợp tác sản xuất lúa Đại Thành, chia sẻ: “Trồng giống lúa truyền thống ngày xưa thì lợi nhuận thấp hơn. Sau khi chuyển qua canh tác giống lúa ST24, ST25 có liên kết tiêu thụ cho doanh nghiệp Hồ Quang thì đời sống của người dân ngày càng được nâng lên. Bà con chỉ cần tập trung canh tác, chăm sóc lúa cho thật tốt chứ không còn bị áp lực trong vấn đề tiêu thụ”.

    Trong năm 2023, diện tích canh tác lúa toàn tỉnh đạt trên 330.000 ha. Trong đó, diện tích lúa chất lượng cao chiếm 93,3%, riêng lúa thơm chiếm trên 54.000 ha, trong đó các giống lúa thuộc dòng ST chiếm khoảng 18%. Với lợi thế danh hiệu gạo ngon nhất thế giới, Sóc Trăng đặt mục tiêu phát triển thương hiệu, nâng cấp chuỗi giá trị lúa gạo đặc sản, tập trung vào các giống lúa nhóm ST như: ST24, ST25, phấn đấu đến năm 2025, toàn tỉnh phát triển được 195. 000 ha lúa đặc sản; xây dựng 22 điểm mô hình canh tác lúa đặc sản thích ứng biến đổi khí hậu gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu trọng tâm là phát triển thương hiệu sản phẩm lúa đặc sản tỉnh Sóc Trăng theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường, nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích, góp phần tăng thu nhập cho nông dân trồng lúa và phát triển nông nghiệp tỉnh nhà theo hướng an toàn, bền vững.

Ngành chức năng tham quan cánh đồng trồng lúa ST

    Tiến sĩ Trần Tấn Phương - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng, thông tin thêm: “Năm 2019, gạo ST25 lần đầu tiên đạt giải gạo ngon nhất thế giới. Đến năm 2023, chủng loại gạo ST25 của tỉnh một lần nữa giữ vững danh hiệu gạo ngon nhất thế giới. Đây là dấu son đánh giá sự tham gia của lúa gạo Sóc Trăng vào thị trường thế giới. Sự kiện này hiện cũng đóng góp rất quan trọng cho Đề án Phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao gắn với phát thải thấp mà tỉnh đang triển khai. Với vai trò, nhiệm vụ của mình, ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng nhóm nghiên cứu trong việc tham gia nghiên cứu, lai tạo nhằm tiếp tục duy trì và phát triển các dòng lúa thơm ST của tỉnh trong thời gian tới”.

    Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Sóc Trăng trong năm 2023 đạt 1,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu gạo chiếm gần 450 triệu USD (chiếm 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh và 9% kim ngạch xuất khẩu cả nước). Thực tế cũng cho thấy, tại Sóc Trăng, sản lượng lúa đặc sản, lúa thơm các loại phục vụ cho xuất khẩu hiện đã đạt trên 1,1 triệu tấn. Với tín hiệu lạc quan về tình hình sản xuất, tiêu thụ lúa trong thời gian qua cùng vị thế của chủng loại gạo ST25 sau lần thứ 2 giữ vững danh hiệu gạo ngon nhất thế giới, tỉnh Sóc Trăng đã khẳng định được hướng đi đúng trong quá trình cơ cấu lại ngành hàng lúa gạo, tạo tiền đề quan trọng để xây dựng thành công vùng nguyên liệu sản xuất dòng lúa thơm ST chất lượng cao với quy mô lớn hơn, góp phần giữ vững vị thế cây lúa, hạt gạo mang tên gọi quê nhà trên thị trường tiêu dùng nội địa cũng như xuất khẩu.

 Ngọc Thơ

https://soctrang.dcs.vn/Default.aspx?sname=tinhuy&sid=4&pageid=469&catid=54386&id=299423&catname=Kinh-te&title=Soc-Trang-mo-rong-vung-trong-dong-lua-thom-ST