Thực hiện "đơn đặt hàng" của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị để góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, từ năm 2021, Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị (Sepon Group) đã triển khai dự án liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm lúa hữu cơ trên diện rộng tại 5 huyện Hải Lăng, Triệu Phong, Cam Lộ, Gio Linh và Vĩnh Linh.

Nhìn 17 sào ruộng lúa vụ hè-thu đang trổ đòng, được máy bay không người lái tưới sữa trứng để cung cấp thêm dinh dưỡng, bà Nguyệt cười rạng rỡ vì giờ làm nông giờ nhàn rỗi mà lúa lên bời bời, xanh mướt, nặng trĩu hạt. Chồng bà, ông Trần Quang Hiền cười bảo: “Trồng lúa theo công nghệ của Sepon khỏe re. Xưa một vụ phải phun không biết bao lần thuốc sâu, dịch bệnh, mất mùa… thì giờ thì con ốc dưới ruộng này, chúng tôi cũng dám bắt về ăn. Cách trồng lúa của hắn (Sepon - PV) hay lắm cô ạ”.

Vốn ít, sức ít, thu nhập cao hơn, hạt gạo dinh dưỡng hơn, trồng lúa mà lại bảo vệ được môi trường, bảo vệ sức khỏe… có giấc mơ nào với người nông dân êm đềm hơn lúc này. Những hạt gạo được trồng theo tiêu chuẩn USDA của Sepon Group rồi đây sẽ được xuất khẩu ra thế giới. Nhìn niềm vui lúc nào cũng như "vừa cày xong thửa ruộng" của người nông dân nơi đây, chúng tôi tò mò, sự độc đáo trong kỹ thuật canh tác lúa của Sepon như thế nào để bà con hân hoan tới vậy? 

Trồng lúa hữu cơ, giấc mơ đổi đời cho người nông dân

Cũng như bà con ở làng Tiên Mỹ (xã Vĩnh Lâm, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị), 3 năm qua, bà Nguyễn Thị Nguyệt mới thấy việc làm nông, bám trụ ruộng đồng chưa bao giờ nhàn rỗi như thế.

Trước đây, ngày nào cũng phải chăm bón, khi thì nhổ cỏ, khi thì phun thuốc trừ sâu… ngày nắng rát mặt, chỉ có thể làm chiều tối hoặc sáng sớm. Cỏ bên này chưa kịp nhổ xong, cỏ bên kia lại đã mọc đầy. Thuốc trừ sâu mỗi lần phun lại ngấm vào da, vào thịt, cơ man là bệnh rình rập.

Đứng trước cánh đồng xanh tít tắp, nhìn máy bay đang phun trứng sữa cho ruộng lúa, bà Nguyệt nheo mắt cười.

Ba năm trước, đại diện Sepon Group và Hợp tác xã xuống thuyết phục bà con làng Tiên Mỹ trồng lúa Sepon. Bà Nguyệt, ông Hiền khi ấy hồ nghi lắm, đang làm nông nhàn, giờ trồng lúa hữu cơ phương pháp mới, chả biết hiệu quả không mà lại phải học nhiều công nghệ. Nhưng cán bộ kỹ thuật thuyết phục: Hợp tác với Sepon Group, bà con được cung cấp dịch vụ trọn gói từ khi làm mạ khay đến lúc cấy và thu hoạch. Công ty sẽ lo bao tiêu sản phẩm. Cấy xong, bà con kiểm tra xem đạt tỷ lệ cấy hay chưa, chưa đủ thì cán bộ kỹ thuật cùng bà con dặm lại lúa. Nông dân nhàn, lúa được trồng theo đúng công nghệ hiện đại, bảo đảm vụ nào thắng vụ đó.

Hồ nghi, nhưng ông Hiền quyết gật đầu: “Tôi cũng rất thích cái mới, có gì mới là mình áp dụng ngay”. 17 sào ruộng nhà ông cùng hàng chục héc-ta ruộng lúa của bà con vùng Tiên Mỹ được chuyển đổi sang canh tác giống lúa mới, công nghệ mới từ năm 2021. Đất hợp, công nghệ tốt, nông nhàn hơn, ông Hiền cười mãn nguyện.

Chiều muộn ngày giữa tháng 8, lúa vụ hè-thu đang trổ bông, nặng trĩu. Những bông lúa chớm vàng, nở căng, nằm chen lấp với những hạt lúa còn xanh, lép. Các cán bộ kỹ thuật nhanh tay đập trứng, sữa trộn thành hỗn hợp rồi đưa vào hệ thống máy bay tự động, chuẩn bị phun cho ruộng lúa. 30 quả trứng với 30 bịch sữa sẽ phun được cho 1ha.

30 quả trứng với 30 bịch sữa sẽ phun được cho 1ha

Hỗn hợp sữa trứng gà này được phun 2 lần, lần đầu tiên khi lúa trổ 7 ngày. Đây là lần phun trứng sữa thứ 2 giai đoạn lúa ngậm sữa, cung cấp dưỡng chất giúp lúa chắc hạt, tăng dinh dưỡng và thơm ngon hứa hẹn ngày thu hoạch.

Phun trứng và sữa để cung cấp dưỡng chất là một sáng kiến chưa từng có trong trồng lúa hữu cơ trên toàn quốc.

Hỗn hợp được phối trộn từ trứng gà, sữa tươi được xem là chế phẩm giàu dinh dưỡng, nhất là axit amin, cung cấp dưỡng chất cho cây lúa

Theo kinh nghiệm của ông Hồ Xuân Hiếu, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng công ty Thương mại Quảng Trị (Sepon Group), hỗn hợp được phối trộn từ trứng gà, sữa tươi được xem là chế phẩm giàu dinh dưỡng, nhất là axit amin, cung cấp dưỡng chất cho cây lúa. Lúa hấp thụ trực tiếp axit amin vào trong cây, cung cấp một phần chất đạm cho cây trồng, giúp hạt chắc mẩy.

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tiên Mỹ, xã Vĩnh Lâm, huyện Vĩnh Linh cũng là một trong những đơn vị được Sepon Group ký hợp đồng sản xuất lúa hữu cơ ST25. Dân được cung cấp dịch vụ trọn gói đầu vào sản xuất bao gồm phân hữu cơ, mạ khay, dịch vụ cấy, các chế phấm sinh học và drone phun chế phẩm cũng như các dịch vụ tư vấn kỹ thuật đồng ruộng. Cuối vụ, Công ty thu mua giá lúa tươi 13.000 đồng/1kg.

Bà Nguyệt vén khẩu trang bịt kín mặt, cười nheo mắt, chỉ ra cánh đồng rộng thẳng cánh cò bay bảo, chắc vùng này đất chai nên hợp với trồng lúa hữu cơ. Ông Hiền đứng kế bên tiếp lời: “Làm từng nớ (từng này-pv) mà vụ trước được 6 tấn lúa, công ty thu mua chừng 70-80 triệu, trừ chi phí còn 40-50 triệu. Hơn trồng lúa thông thường nhiều, mà nhàn hơn và an toàn không sợ độc hại như trước đây”.

Vùng trồng ở Tiên Mỹ hiện có diện tích canh tác lớn nhất trong 5 vùng trồng thuộc dự án liên kết sản xuất và bao tiêu lúa hữu cơ của Sepon.

Trồng lúa hữu cơ thu nhập hơn trồng lúa thông thường nhiều, mà nhàn hơn và an toàn không sợ độc hại như trước đây

Ông bà xưa hay có câu “vui như người nông dân vừa cày xong thửa ruộng”, trong đó chất chứa bao niềm hân hoan, chờ đợi, hy vọng mùa lúa mới khi vừa trải qua việc nặng nhọc nhất. Thì giờ đây, gương mặt những người nông dân làng Tiên Mỹ, lúc nào cũng vui hân hoan như vậy.

Vụ đầu năm 2021, nhà bà Nguyệt thu được 2,6 tạ lúa và đến vụ đông xuân 2023 vừa rồi, bà thu hoạch được 3,7 tạ. Diện tích vẫn thế, nhưng năng suất cao hơn, niềm vui của người nông dân cứ thế mà nhân lên. Trồng lúa cũ, cho thu hoạch 1 triệu đồng/sào, thì nay lên 1,5 triệu đồng/sào. Những vất vả, “nhiều kỹ thuật lằng nhằng, khó nhớ” ban đầu, giờ với ông Hiền, bà Nguyệt đã xua tan hết.  

“Làm nông khá nhàn quá, chả phải nhổ cỏ, tiếp xúc hóa chất. Tôi chỉ bón phân hữu cơ và lấy nước. Kỹ thuật có cán bộ của Tổng Công ty lo hết, mình chỉ làm theo nên rất nhàn nhã. Lúa thì tốt hơn, cao hơn, khỏe hơn, ít bị sâu bệnh, thu hoạch năng suất cao hơn”, bà Nguyệt vừa nhấm thử lúa, vừa kể.

Tôi chỉ bón phân hữu cơ và lấy nước. Kỹ thuật có cán bộ Tổng Công ty lo hết, mình chỉ làm theo nên rất nhàn nhã. Lúa thì tốt hơn, cao hơn, khỏe hơn, ít bị sâu bệnh, thu hoạch năng suất cao hơn. Bà Nguyễn Thị Nguyệt - làng Tiên Mỹ, xã Vĩnh Lâm, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị

Sepon Group đã thực hiện liên kết, chú trọng phát huy vai trò thế mạnh của các bên liên quan. Để giải quyết những khó khăn trong quá trình liên kết, địa phương đang từng bước thực hiện tích tụ ruộng đất, cải tạo hệ thống tưới tiêu để thuận lợi trong việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diên tích. Tăng cường cơ giới hóa vào sản xuất liên kết giữa doanh nghiệp và các hộ nông dân theo hướng doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp giống, vật tư đầu vào, bao tiêu sản phẩm; người nông dân sản xuất trên đất của mình.

Nhờ đó, người nông dân sẽ không bị mất đất, mà đất của họ trong các hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới sẽ được phá bỏ bờ ruộng manh mún, tạo thành cánh đồng lớn, được phân lô ngay ngắn theo hệ thống kênh mương đúng theo kỹ thuật và hạ tầng giao thông thuận tiện cho việc gieo trồng, chăm sóc bảo đảm theo đúng yêu cầu đặt ra.

Nghệ thuật "kiến tạo" hạt gạo hữu cơ

Trước đây, Sepon Group phối hợp nông dân trồng diện tích khoảng gần 80ha ruộng lúa hữu cơ giống ST25, nhưng sau vài vụ thấy một số vùng trồng không đạt tiêu chuẩn về nguồn đất và sản lượng, công ty rút xuống chỉ canh tác trên 40ha để sản xuất gạo mang thương hiệu “Gạo hữu cơ Sepon” nhằm hiện thực hóa dự án được tỉnh Quảng Trị giao. Mục đích của việc trồng lúa hữu cơ để sản xuất sản phẩm mang thương hiệu “Gạo hữu cơ Sepon” xuất qua thị trường châu Âu và Mỹ nên các yêu cầu kỹ thuật rất khắt khe đến từng chi tiết.  

Ông Hồ Xuân Hiếu, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng công ty Thương mại Quảng Trị (Sepon Group) chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân.

Ông Hồ Xuân Hiếu, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng công ty Thương mại Quảng Trị (Sepon Group) dành rất nhiều năm để nghiên cứu sản xuất lúa hữu cơ.

Năm 2021, hành trình “khởi nghiệp” trồng lúa hữu cơ theo tiêu chuẩn USDA được triển khai. Ông Hồ Xuân Hiếu dẫn theo 11 cán bộ kỹ thuật xuống khảo sát ruộng, thuyết phục bà con đưa công nghệ vào trồng lúa.

Đơn vị đã thuê chuyên gia về khảo sát, phân tích chất đất ở vùng ruộng của một số huyện cũng như các huyện nhằm tìm ra diện tích đất phù hợp.

Làm lúa hữu cơ đúng tiêu chuẩn xuất đi nước ngoài với các thị trường khó tính cần phải có sự nỗ lực và chuyên nghiệp từ khâu chọn vùng sản xuất, hệ thống nước tưới, đầu vào sản xuất, làm đất, trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến và bảo quản với yêu cầu nghiêm ngặt đáp ứng hoàn toàn các tiêu chí hữu cơ.

Đơn vị đã làm việc với Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Israel tại Việt Nam Yaron Mayer để đặt hàng với các doanh nghiệp liên kết bốn nội dung liên quan trồng lúa hữu cơ gồm: Giải pháp sinh học để trừ cỏ, phân bón cho lúa, thuốc trừ sâu thảo dược và cách bảo quản lúa, được đối tác nhận lời.

Ngoài việc đặt hàng với Israel, đơn vị còn hợp tác với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị, Trường Đại học Khoa học Huế, Trung tâm Khuyến nông tỉnh… nghiên cứu và thành lập xưởng sản xuất phân bón vi sinh chuyên dùng cho cây lúa; nhập máy gieo hạt, máy cấy lúa, máy bay không người lái phun các chế phẩm hữu cơ chăm sóc lúa; chuẩn bị khu sản xuất chế phẩm sinh học bảo đảm.

“Muốn trồng lúa hữu cơ, việc lựa chọn đầu vào và quá trình canh tác rất quan trọng”, ông Hiếu kể.

Đứng trên vùng trồng 17ha tại Tiên Mỹ - vùng trồng rộng nhất của dự án, ông Hiếu lấy tay nắm nắm đất, chia sẻ: Toàn bộ vùng đất này đều xa nguồn ô nhiễm, test 405 chỉ tiêu về hóa chất bảo vệ thực vật và 6 chỉ tiêu về kim loại nặng đạt yêu cầu. Toàn bộ vùng nước khu vực này đều sạch, test đạt 35 chỉ tiêu của chất lượng nước mặt. Giống S25 có 2 lần đạt danh hiệu ngon nhất thế giới do kỹ sư Hồ Quang Cua nghiên cứu và phát triển được Sepon lựa chọn làm giống cho vùng trồng hữu cơ.

Để đất được tươi tốt, sản phẩm phải sử dụng phân bón hữu cơ có nguồn gốc tự nhiên, chủ yếu lấy từ gia trại. Vùng đệm vật lý bảo đảm cách ly không bị lây nhiễm từ vùng ruộng sản xuất thông thường. Toàn bộ ruộng của người dân tham gia dự án bảo đảm thời gian chuyển đổi (3 năm không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học,..).

“Người sản xuất được tập huấn, cung cấp kiến thức về trồng lúa hữu cơ. Nhật ký trồng lúa được ghi chép đầy đủ về vật tư đầu vào, canh tác, bón phân, chăm sóc…”, ông Hiếu cho hay. 

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Hà Sỹ Đồng cho biết: Dự án trồng lúa hữu cơ VietGAP giai đoạn 2021-2025 tầm nhìn năm 2030 được tỉnh giao Sepon Group thực hiện nhằm góp phần hiện thực hóa nội dung phát triển nền nông nghiệp hiện đại được Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ XVII (2020-2025) xác định; cũng như nhiệm vụ, giải pháp được Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 3/11/2022 của Bộ Chính trị về “Phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc trung bộ và Duyên hải trung bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” đề ra, nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao đời sống cho người dân. Phấn đấu đến năm 2030 sẽ có 3.000ha lúa hữu cơ, 7.000ha lúa VietGAP.

https://special.nhandan.vn/lua-huu-co-sepon-va-hanh-trinh-kien-tao-hat-com-dinh-duong/index.html