Sáng 23/11, Tọa đàm và Kỷ niệm 1 năm thành lập Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam được tổ chức tại thành phố Cần Thơ.Các đại biểu lắng nghe báo cáo tham luận tại Diễn đàn.

Chương trình được tổ chức nhằm nhìn lại những đóng góp của Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam trong 1 năm qua; đồng thời thảo luận, chia sẻ các định hướng phát triển trong thời gian tới.  

Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 959/QĐ-BNV ngày 28/11/2023 của Bộ Nội vụ, tên viết tắt là VIETRISA - Vietnam Rice Sector Association. Đến nay Hiệp hội đã có 107 tổ chức gồm doanh nghiệp và HTX, 70 cá nhân, trong đó có 20 thành viên thuộc Ban vận động thành lập Hiệp hội.

Trải qua 1 năm hoạt động, VIETRISA đã trở thành cầu nối đáng tin cậy giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà quản lý, góp phần thúc đẩy chuyển đổi sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững, liên kết chuỗi, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Các diễn giả tham gia tọa đàm trong khuôn khổ Diễn đàn.

Chương trình có 2 nội dung quan trọng. Phần 1 là các báo cáo tham luận và phiên Tọa đàm để cùng nhìn lại các mục tiêu và giải pháp của Đề án phát triển bền vững chuyên canh 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL. Và phần thứ 2 là Lễ kỷ niệm 1 năm thành lập Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam.

Trong chương trình tọa đàm, nói về quá trình triển khai đề án, ông Nguyễn Ngọc Hè (ảnh), Phó Chủ tịch UBNB thành phố cho biết, Cần Thơ quan tâm đến 5 trọng tâm như đã nêu ở trên.

Trong đó, quan trọng nhất, UBND TP Cần Thơ đang tham mưu cho Thành ủy, HDND của thành phố ưu tiên, bổ sung nguồn vốn để đầu tư cho hệ thống thủy lợi, nhất là vùng triển khai Đề án. Theo ông Hè, nếu hệ thống thủy lợi tốt, đê bao tốt thì sẽ kiểm soát tốt được nguồn nước, lượng nước trên ruộng đồng.

Nhất trí với ý kiến của ông Hè, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp Việt Nam Trần Văn Cao cho rằng, ngoài thủy lợi thì việc kiểm soát, giảm lượng giống cũng rất quan trọng do ĐBSCL sử dụng phương pháp gieo sạ rất tốn giống.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, địa phương rất quan tâm đến việc giảm giống, giảm phân bón và giảm công lao động cho người trồng lúa.

Do đó, UBND thành phố đã chỉ đạo Sở NN-PTNT tham mưu để có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ lãi suất cho các HTX, nông dân ở vùng Đề án để ứng dụng công nghệ cao, mua máy sạ chính xác để giảm vật tư đầu vào.

9 giờ 00 phút

12 mô hình mô hình lúa phát thải thấp, 116 tổ khuyến nông cộng đồng tại Kiên Giang

Ông Nguyễn Văn Nghĩa (ảnh), Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Kiên Giang cho biết, tỉnh đã triển khai bài bản 12 mô hình lúa phát thải thấp và xây dựng 116 tổ khuyến nông cộng đồng. Đầu tiên, tỉnh thành lập Ban chỉ đạo thực hiện đề án, tạo nền tảng tổ chức vững chắc. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh đến các hợp tác xã (HTX) và nông dân, giúp họ hiểu rõ mục tiêu và lợi ích của đề án.

Tỉnh ủy cũng chỉ đạo UBND xây dựng kế hoạch cụ thể đến năm 2030. Dựa trên tình hình thực tế của từng HTX và từng vùng sinh thái, tỉnh xác định diện tích phù hợp để tham gia đề án. Theo kế hoạch của UBND, Kiên Giang đã triển khai 210ha mô hình giảm phát thải, tạo cơ sở để mở rộng quy mô trong tương lai.

Ngành nông nghiệp đã chú trọng đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông cơ sở. Đến nay, có 2.400 người, bao gồm 30 cán bộ chuyên môn, tham gia các khóa tập huấn, nhằm đảm bảo kiến thức và kỹ năng triển khai đồng bộ từ tỉnh xuống cơ sở.

Ngoài ra, Kiên Giang đã phối hợp thực hiện các mô hình của Bộ NN-PTNT, như mô hình thu hoạch và hệ thống tôm - lúa. Qua 20 ngày thực hiện, các chỉ số đang được theo dõi chặt chẽ, nhằm đánh giá hiệu quả thực tiễn. Những kinh nghiệm này sẽ là bài học quý giá để các địa phương khác tham khảo và áp dụng, đảm bảo triển khai hiệu quả các mô hình nông nghiệp giảm phát thải, góp phần phát triển bền vững.

8 giờ 50 phút

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia: Đề xuất bố trí đủ nhân lực, nguồn vốn

Ông Hoàng Tuyển Phương (ảnh), Trưởng phòng Trồng trọt - Lâm nghiệp, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết, đơn vị hiện kết nối với hơn 30 kênh truyền thông trong nước và quốc tế. Đây là các bước đi nhằm nâng cao năng lực cho các tác nhân trong chuỗi ngành hàng lúa gạo, xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam chất lượng cao, phát thải thấp và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

“Chúng tôi luôn nhấn mạnh việc thông tin cho người dân về quy trình kỹ thuật nhằm giảm giống, phân bón, nước tưới, thuốc bảo vệ thực vật, từ đó giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, chất lượng. Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã ban hành sổ tay hướng dẫn bà con quản lí rơm rạ và kĩ thuật”, ông Phương nói.

Chuyên gia về trồng trọt - lâm nghiệp cho rằng, nâng cao năng lực cho các tác nhân tham gia thông qua hoạt động đào tạo, huấn luyện là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển canh tác lúa bền vững. Khuyến nông cộng đồng tại cơ sở luôn đồng hành cùng người dân, với tôn chỉ "Cùng tham gia – cùng hành động – cùng phát triển".

"Việc xây dựng chuỗi ngành hàng lúa gạo sẽ tập trung vào chuyển giao các công nghệ sản xuất lúa gạo chất lượng, giảm phát thải, liên kết sản xuất, sản xuất lúa theo tiêu chuẩn xuất khẩu SRD. Khuyến nông cộng đồng đã góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tăng cường năng lực nông dân, nâng cao vai trò của HTX và tổ hợp tác, giảm chi phí sản xuất, gia tăng giá trị và thu nhập. Đồng thời, phát triển lực lượng MRV (đo đạc, báo cáo và thẩm định), xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam”, ông Phương nói.

Trong thời gian tới, đại diện Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, sẽ định hướng lại nội dung truyền thông, xây dựng thông điệp và bộ nhận diện logo cho Đề án, phát triển các chuyên mục, chuyên trang và các chương trình phóng sự trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Đồng thời, tổ chức các sự kiện theo chuyên đề và phát hành các ấn phẩm để nâng cao nhận thức cộng đồng.

Về đào tạo huấn luyện, tiếp tục hoàn thiện và củng cố hoạt động của Tổ khuyến nông cộng đồng tại địa phương, nâng cao năng lực cho các đối tượng tham gia, đặc biệt là khuyến nông cộng đồng cơ sở.

Về xây dựng mô hình, Trung tâm sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các mô hình thí điểm tại các địa phương, nhân rộng các mô hình thông qua các Dự án khuyến nông trung ương và hợp tác công tư (PPP) để tạo sự lan tỏa và phát triển bền vững.

“Tôi đề xuất cần tăng cường chỉ đạo của Ban chỉ đạo Đề án và lãnh đạo Bộ Nông nghiệp đối với toàn bộ hoạt động của Dự án. Đồng thời, nhận được sự chỉ đạo, quan tâm sát sao của Sở NN-PTNT các tỉnh đối với các đơn vị tại địa phương. Ngoài ra, tôi cũng đề xuất bố trí đủ nguồn lực và kinh phí để triển khai các nhiệm vụ trong Đề án”, ông Phương kiến nghị.

8 giờ 40 phút

Gạo Việt xanh, phát thải thấp

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), phát biểu tại Diễn đàn.

Ngày 27/11/2023, Thủ tướng ký quyết định thành lập Đề án phát triển bền vững chuyên canh 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL. 15 ngày sau đó, ra đời ngành hàng lúa gạo Việt Nam VIETRISA.

“Mục tiêu là rút tỉa được gì từ những mô hình do Bộ NN-PTNT, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, địa phương đã triển khai. Nhiệm vụ của Cục là tổng kết những mô hình đã có kết quả tốt”, ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), mở đầu phần tham luận.

Ông Tùng nhận xét còn thiếu sự đồng bộ, hỗ trợ lẫn nhau để nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo. Đôi khi trên truyền thông, vẫn nghe được câu chuyện “bẻ kèo”. Cán bộ ngành nông nghiệp thì đau đáu vì chưa có thương hiệu lúa gạo Việt Nam chất lượng cao trên thị trường quốc tế.

Mặc dù trên thực tế, lúa gạo Việt Nam không thua kém chất lượng so với bất cứ nước nào, song giá trị chưa được nâng cao. “Việt Nam đang ở mức phát thải 0,9%, tức là cao hơn các nước Đông Nam Á như Philippines, Thái Lan..., cao hơn Trung Quốc và các quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu”.

Theo lãnh đạo Cục Trồng trọt, có 12/13 tỉnh ĐBSCL đang thực hiện chương trình 1 triệu ha lúa, trừ Bến Tre do diện tích không còn. Khoa học kỹ thuật cũng đang phát triển mạnh ở vựa lúa lớn nhất cả nước. Theo thống kê của Cục Trồng trọt, với 1,7 triệu ha lúa ở ĐBSCL chỉ có 2 máy gặt đập liên hợp năm 2006. Sau đó 6 năm, có tới 12.000 máy gặt đập liên hợp, cho thấy tốc độ phát triển vũ bão.

Ông Tùng cho rằng chỉ cần có khoa học kỹ thuật phù hợp, thì sự phát triển sẽ mặc nhiên nhanh chóng. Trọng tâm là đào tạo và chuyển giao công nghệ, đây là chìa khóa mở ra các cánh cửa. Khúc mắc nhất hiện nay là huy động nguồn lực tài chính trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, vấn đề này đang được Ban chỉ đạo chương trình xử lý. “Gạo Việt xanh, phát thải thấp”, đó là cái tên trong thời gian tới.

7 mô hình tại 5 tỉnh: Đồng Tháp, Kiên Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Trà Vinh đại diện cho các vùng thượng, hạ, giữa ĐBSCLTrong đó Kiên Giang có 2 mô hình là lúa và lúa tôm với tổng diện tích khoảng 200.000ha. Các nghiên cứu của Việt Nam chưa cho thấy rõ mô hình lúa tôm có giảm phát thải không. Do đó, cần 1 - 2 mùa nữa để xác định.

Trà Vinh cũng có những mô hình đã gắn biển hiệu: Giảm chi phí, giảm phát thải. Đây được coi là hướng đi tích cực. “Sự vào cuộc tích cực, hăng hái của bà con nông dân, sự chung tay của doanh nghiệp và các cấp chính quyền đang cho thấy nhiều tín hiệu tốt”, ông Tùng nói.

Trong tương lai, nhiệm vụ của Đề án vẫn là nhân rộng mô hình theo hướng chuỗi giá trị, cơ sở dữ liệu sinh thái, phát triển công nghệ, thay đổi hành vi, tăng cường năng lực. “Mô hình kinh doanh mới, minh chứng lợi ích đầu tàu trong chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo. Chúng tôi cũng thấy rằng cần sự chung tay, giúp đỡ nhiều hơn nữa từ Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và các đơn vị, doanh nghiệp, để nông dân có nhiều thông tin hữu ích”, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt phát biểu trong phần kết thúc tham luận.

8 giờ 30 phút

5 trọng tâm của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao với Cần Thơ

Ông Nguyễn Ngọc Hè, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, phát biểu khai mạc Diễn đàn.

Phát biểu mở đầu Diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Hè, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ khẳng định, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL (Đề án) là chương trình lớn nhất từ trước đến nay liên quan đến ngành lúa gạo được Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo và nhận được sự quan tâm của nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế.

Do đó, TP Cần Thơ xác định đây là Đề án có quy mô lớn, cần bắt tay vào thực hiện ngay lập tức. Đến nay, Cần Thơ và một số địa phương ĐBSCL quan tâm đến 5 vấn đề trọng tâm, đầu tiên là công tác bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ cấp cơ sở, như khuyến nông viên, nông dân, HTX nằm trong vùng Đề án.

Thứ hai là xây dựng, nhân rộng các mô hình nằm trong phạm vi của Đề án, ví dụ như sản xuất lúa gạo theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, ứng dụng các công nghệ để xử lý rơm rạ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số.

Vấn đề thứ ba là đầu tư nguồn lực vào cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng nông thôn như giao thông, thủy lợi, điện, nước, môi trường... Trọng tâm tiếp theo là xây dựng liên kết chuỗi giá trị giữa HTX và doanh nghiệp.

Vấn đề cuối cùng là nguồn vốn để hỗ trợ cho các HTX, doanh nghiệp để bao tiêu cho các sản phẩm nằm trong vùng dự án.

Nông dân thành phố Cần Thơ bắt đầu thu hoạch vụ lúa đầu tiên của mô hình 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Ảnh: Phương Bằng/Báo Nhân Dân.

Do đó, ông Nguyễn Ngọc Hè đánh giá hội thảo hôm nay là sự kiện rất đúng lúc, kịp thời và đúng trọng tâm các địa phương ĐBSCL đang quan tâm. Qua đây, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ mong muốn các đại biểu cùng đánh giá lại những gì đã làm được trong 1 năm qua và sẵn sàng cho việc triển khai đề án sau khi các chương trình được cụ thể hóa.

 

Nhóm PV thời sự

https://nongnghiep.vn/ky-niem-1-nam-thanh-lap-hiep-hoi-nganh-hang-lua-gao-viet-nam-d410195.html